Εκτύπωση  Αποστολή
ΜΗΝΙΑΙΟ ΤΕΧΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ      
ΤΕΥΧΟΣ ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ
Κυκλοφορεί
ΤΕΥΧΟΣ ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ
  Αρχείο περιοδικών
 
 
 Αρχική Σελίδα
 Επικαιρότητα
 Πρόσωπα
Τεχνικά Θέματα
 Συνδικαλιστικά
 Ιστορικά
 Ατζέντα
 Θέσεις
 Ταυτότητα
 Χρήσιμα links
 Επικοινωνία
   
Γίνε συνδρομητής!  
 

στο διαδίκτυο
στο site
 
 
 
Το βακτήριο Λεγεωνέλλα στα δίκτυα ύδρευσης
 


Μια αόρατη απειλή που μπορεί να ελλοχεύει στις σωληνώσεις μας και μπορεί να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα στην υγεία μας.
Του κ. Νακούλα Βασίλειου* Η νόσος των λεγεωναρίων είναι ένα σοβαρό νόσημα με παγκόσμια εξάπλωση, που απασχολεί ιδιαίτερα όλες τις χώρες που δέχονται τουρίστες. Προκαλείται από τα βακτήρια Legionella spp, τα οποία είναι ευρέως διαδεδομένα τόσο στα φυσικά όσο και στα τεχνητά υδάτινα συστήματα.
Η Ελλάδα, ως μεσογειακή χώρα, διαθέτει θεωρητικά όλες τις προϋποθέσεις για την εμφάνιση λοιμώξεων από Λεγεωνέλλα: θερμό κλίμα, λειτουργία κλιματιστικών, υψηλές θερμοκρασίες για μεγάλα χρονικά διαστήματα κλπ. Κρίσιμες είναι οι μεγάλες χρονικές περίοδοι κατά τις οποίες, ειδικά οι ξενοδοχειακές μονάδες, παραμένουν κλειστές ή υπολειτουργούν, με αποτέλεσμα το νερό του δικτύου διανομής να μπορεί να θεωρηθεί «στάσιμο» κατά τη διάρκεια των περιόδων αυτών (Υπουργείο Υγείας, Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας, 2012).
Τo βακτήριo Legionella ανήκει στην οικογένεια Legionellaceae, η οποία έχει τουλάχιστον 50 είδη και περιλαμβάνει 70 διαφορετικούς ορότυπους. Το πιο αντιπροσωπευτικό είδος, λόγω της ιδιαίτερης παθολογικής σημασίας του, είναι η Legionella Pneumophila, η οποία διαφοροποιείται σε 15 υποομάδες.
Στην Ευρώπη, η υποομάδα 1 της Legionella Pneumophila (SG1) προκαλεί περίπου το 70% των λοιμώξεων από το βακτήριο, ενώ το 20-30% προκαλείται από άλλες υποομάδες. Ένα μικρό ποσοστό λοιμώξεων 5-10% προκαλείται από μη Pneumophila είδη της Legionella.
Η παρουσία βιομεμβράνης στα υδάτινα συστήματα αποτελεί την εξωκυττάρια κατοικία της Legionella και ενισχύει την επιβίωση και τον πολλαπλασιασμό της. Η ενσωμάτωση της Legionella στη βιομεμβράνη συντελεί στη δημιουργία ενός μηχανισμού που βοηθά στην επιβίωσή της έναντι των αντίξοων συνθηκών, όπως είναι η έλλειψη θρεπτικών ουσιών και οι ακραίες θερμοκρασίες, ενώ παράλληλα προστατεύεται από τις βιοκτόνες ουσίες.
Η βιομεμβράνη βρίσκεται σε όλα τα τεχνητά και φυσικά συστήματα, και σχηματίζεται με την εναπόθεση οργανικών και ανόργανων ουσιών στις επιφάνειες των σωληνώσεων και των τοιχωμάτων. Οι παράγοντες που ευνοούν την ανάπτυξη της βιομεμβράνης είναι η χημική σύσταση του νερού και των υλικών του συστήματος, η μεγάλη περιεκτικότητα του νερού σε άλατα, η παρουσία μικροβίων, η στασιμότητα ή η χαμηλή ροή του νερού, η θερμοκρασία και, τέλος, η ελλιπής συντήρηση του συστήματος.
Θα πρέπει να αναφέρουμε ότι το υλικό υπόστρωμα των σωλήνων έχει σημαντική επιρροή στην ανάπτυξη των βιομεμβρανών. Τα βακτηρίδια φαίνονται να αποικοδομούν τις οργανικές ουσίες από τους πλαστικούς σωλήνες (πολυαιθυλένιο, PVC ή πολυπροπυλένιο). Οι βιομεμβράνες αναπτύσσονται καλύτερα σε σωληνώσεις από μέταλλα, και παράδειγμα τέτοιων μετάλλων αποτελεί ο σίδηρος, ενώ ο χαλκός, λόγω της τοξικότητάς του, δεν ευνοεί την ανάπτυξη των βιοφίλμ. Έτσι έχει βρεθεί ότι η L. pneumophila, σε δίκτυο νερού με πλαστικούς σωλήνες επικρατεί των άλλων μικροοργανισμών στις βιομεμβράνες, ξεπερνώντας το 50% της ολικής χλωρίδας της βιομεμβράνης και σε θερμοκρασία 40οC.
Το νερό, από μόνο του, είναι ανεπαρκές για τον πολλαπλασιασμό της Legionella Pneumophila, και από μελέτες έχει αποδειχθεί πως σε αποστειρωμένο αποσταγμένο νερό μπορεί να επιβιώσει για μεγάλο χρονικό διάστημα αλλά δεν μπορεί να πολλαπλασιαστεί. Επομένως, η ανάπτυξη του βακτηρίου απαιτεί διάφορα θρεπτικά συστατικά που υπάρχουν στο νερό της βρύσης.
Αυτά τα συστατικά παρέχονται έμμεσα ή άμεσα από άλλους μικροοργανισμούς ή βακτήρια, με τη μορφή διαλυμένων οργανικών συστατικών ή μέσω διάσπασης των μικροοργανισμών. Επομένως τα αμινοξέα αποτελούν τα κύρια θρεπτικά συστατικά για την ανάπτυξη της Legionella Pneumophila.
Σχετικά με την ανθεκτικότητα του βακτηριδίου της Legionella μελέτες έχουν δείξει ότι:
- Η Legionella Pneumophila επιβιώνει και πολλαπλασιάζεται στο νερό σε θερμοκρασίες μεταξύ 25οC και 45οC, ενώ οι ευνοϊκότερες θερμοκρασίες για τον πολλαπλασιασμό της είναι οι 32-42οC. - Σε θερμοκρασίες υψηλότερες από 7oC τα βακτήρια καταστρέφονται σχεδόν ακαριαία. - Έχει απομονωθεί η Λεγεωνέλλα από περιβαλλοντικές πηγές όπου το pH κυμαίνεται από 2,7 έως 8,3. - 0,1 mg/l του ελεύθερου χλωρίου σκοτώνει το 99% της Legionella Pneumophila εντός 40 min (στους 21οC, pH 7,6). - Βακτηρίδιο της Λεγεωνέλλας επέζησε στο εσωτερικό κύστης της αμοιβάδας ενώ είχε υποστεί επεξεργασία με 50 mg/l ελεύθερου χλωρίου. - Ο ορότυπος Legionella Pneumophila SG1 αποδείχτηκε ότι ήταν σε θέση να επιβιώσει για 17 χρόνια σε ένα σύστημα διανομής νερού σε νοσοκομείο, παρά τις πολλαπλές εφαρμογές υπερχλωρίωσης. - Βακτηρίδιο της Λεγεωνέλλας έχει βρεθεί σε αλατούχο νερό και επομένως υπάρχει κίνδυνος για τη μόλυνση υδάτινων συστημάτων που λειτουργούν με θαλασσινό νερό. - Ο πληθυσμός των βακτηρίων Legionella Pneumophila αυξάνεται παράλληλα με την αύξηση της ποσότητας ιζήματος, το οποίο αποτελεί πηγή θρεπτικών συστατικών για τα βακτήρια. Σημεία που ευνοούν την ανάπτυξη και μετάδοση της Λεγεωνέλλας:
- Οι πύργοι ψύξης και οι εξατμιστικοί συμπυκνωτές, ακόμη και αν είναι τοποθετημένοι στην οροφή ή σε υπόγειο χώρο. - Τα ντους και οι βρύσες. - Οι δεξαμενές ζεστού και κρύου νερού και οι πισίνες. - Το ζεστό νερό μεταξύ των 20οC και 45οC. - Οι σωληνώσεις με μικρή ή μηδενική ροή νερού. - Η ιλύς (λάσπη) στις δεξαμενές νερού, η βιομεμβράνη και οι επικαθήσεις (πουρί) που βρίσκονται στις επιφάνειες των σωληνώσεων και των δεξαμενών - Τα «τυφλά» σημεία στο σύστημα ύδρευσης. - Τα άλατα των σωληνώσεων, των ντους και των βρυσών. - Οι συσκευές θέρμανσης και οι δεξαμενές αποθήκευσης του ζεστού νερού. - Τα διακοσμητικά συντριβάνια, οι καταρράκτες και περισσότερο αυτά που βρίσκονται στο εσωτερικό των κτιρίων. - Οι δεξαμενές υδρομαλάξεων (spa). - Οι υγραντήρες. - Ο οδοντιατρικός εξοπλισμός. - Τα συστήματα ποτίσματος κήπων. - Τα πλυντήρια αυτοκινήτων. - Οι αναπνευστικές συσκευές. Τρόπος μετάδοσης
Από διάφορες επιδημιολογικές μελέτες προκύπτει ότι η μετάδοση της ασθένειας στους ανθρώπους συνήθως πραγματοποιείται όταν αερομεταφερόμενα υδατοσταγονίδια (αερολύματα), τα οποία έχουν διάμετρο μικρότερη από 5 μm, εισπνέονται σε βάθος στο αναπνευστικό σύστημα και εισέρχονται στους αναπνευστικούς αεραγωγούς προκαλώντας Λεγεωνέλλωση.
Το βακτήριο αναπτύσσεται ιδιαίτερα σε περιβάλλον με μέση σχετική υγρασία 65%. Αυτό συμβαίνει διότι η υγρασία επιτρέπει στο μικροοργανισμό να επιβιώνει για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα σε αερομεταφερόμενο περιβάλλον.
Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο. Κάθε άτομο μπορεί δυνητικά να προσβληθεί από την ασθένεια, αλλά στην ομάδα υψηλού κινδύνου υπάγονται οι ανοσοκατεσταλμένοι, οι άνω των 50 ετών και κυρίως οι άνδρες, οι καπνιστές, οι πάσχοντες από σακχαρώδη διαβήτη, νεοπλασίες, πνευμονοπάθειες ή νεφρική ανεπάρκεια, καθώς και τα άτομα που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση οργάνων.
Γενικά, για να προκληθεί η νόσος των λεγεωναρίων δεν αρκεί μόνο η παρουσία βακτηρίων της Λεγεωνέλλας στα συστήματα νερού, αλλά πρέπει να ισχύουν ταυτόχρονα και άλλες προϋποθέσεις. Έρευνες έχουν αποδείξει ότι μολύνονται μόνο το 2-5% των ατόμων που εκτέθηκαν στο βακτήριο.
* Ο κ. Νακούλας Βασίλειος είναι επόπτης Δημόσιας Υγείας (ΤΕΙ Αθηνών) και το άρθρο του προέρχεται από τη μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία του στο Τμήμα Ιατρικής του Πανεπιστήμιου Θεσσαλίας με θέμα: «Εκτίμηση κινδύνου δικτύου ύδρευσης και δειγματοληπτικός έλεγχος σε ξενοδοχειακές μονάδες για ανίχνευση Λεγεωνέλλας».
 
 Τεχνικά Θέματα
Επεξεργασία νερού με αντίστροφη ώσμωση
Θερμοστάτες χώρου
Aερισμός αποχετευτικών συστημάτων
Εντοπισμός υγρασίας με τη βοήθεια θερμικής κάμερας
Η ρύθμιση των συστημάτων δαπεδοθέρμανσης
Οικολογική απόφραξη και συντήρηση αποχέτευσης με βακτήρια και ένζυμα
Αντλίες Θερμότητας - Τεχνολογίες και εφαρμογές
Μέθοδος απολύμανσης νερού με υπεριώδη ακτινοβολία UV
Η χρήση των εγχυτήρων στις ψυκτικές εγκαταστάσεις
Η συντήρηση του ηλιακού θερμοσίφωνα
© ΤΕΧΝΟΕΚΔΟΤΙΚΗ  | Όροι χρήσης  | Πληροφορίες  | Facebook