Το χρηματοδοτικό πρόγραμμα «Εξοικονομώ»: μαθήματα και βέλτιστες πρακτικές εξοικονομήσεως ενέργειας

Άρθρο του Απόστολου Ευθυμιάδη*

1. Εισαγωγή

Ξεκίνησε ήδη η εφαρμογή τού νέου χρηματοδοτικού προγράμματος «Εξοικονομώ-Αυτονομώ» σε διάφορες περιφέρειες της χώρας και σε όλες τις περιπτώσεις παρατηρούνται καθυστερήσεις και πληροφοριακή συμφόρηση κατά την υποβολή των αιτήσεων, με ευθύνη του συστήματος και όχι των μηχανικών, με αποτέλεσμα ένας μεγάλος αριθμός υποψηφίων να μένει εκτός νυμφώνος παρά το γεγονός ότι ικανοποιούσε τυπικώς τουλάχιστον όλα τα κριτήρια του προγράμματος αφού οι προτάσεις εντάσσονται με βάση το γενικό κριτήριο της χρονικής προτεραιότητας υποβολής με αποτέλεσμα το πληροφοριακό σύστημα του προγράμματος, η διαβόητη «πλατφόρμα» να κλείνει δια νέες υποβολές σε χρονικό διάστημα λιγότερο από μία ώρα λόγω υπερκαλύψεως του προϋπολογισμού, δηλαδή «όσοι πρόλαβαν τον Κύριον είδαν».  Οι στρεβλώσεις αυτές έχουν εισαχθεί ως θέμα ακόμα και στην Βουλή, ειδικά δια την περιοχή του Ναυπλίου, η οποία είχε διακοπή ρεύματος την ώρα της υποβολής.

Ο  υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Κωστής Χατζηδάκης δήλωσε: «Για το νέο «Εξοικονομώ-Αυτονομώ» εκδηλώνεται ενδιαφέρον που δεν έχει προηγούμενο. Από τα μέχρι στιγμής στοιχεία, φαίνεται ότι καλύπτεται περίπου το 50% αυτών που εκδηλώνουν ενδιαφέρον Η κυβέρνηση έχει ξεκαθαρίσει ότι ένα αντίστοιχο πρόγραμμα θα προκηρύσσεται κάθε χρόνο όλα τα επόμενα χρόνια. Στο πλαίσιο αυτό λοιπόν, σήμερα ανακοινώνουμε ότι το επόμενο πρόγραμμα θα έχει προϋπολογισμό τουλάχιστον 1 δισ. ευρώ και θα προκηρυχθεί οπωσδήποτε εντός του α’ εξαμήνου του 2021».

Επομένως και εν όψει της επαναλήψεως τού εν λόγω χρηματοδοτικού προγράμματος, είναι σημαντικό δια τους επαγγελματίες του κλάδου θέρμανσης/ψύξης/κλιματισμού να ενημερώνονται λεπτομερώς δια τις απαιτήσεις του προγράμματος και να προετοιμάζονται δια τους επερχόμενους κύκλους προκηρύξεων.

Βασικό αντικείμενο του παρόντος άρθρου είναι η ανάλυση της συμβολής των επιμέρους τεχνολογιών εις την εξοικονόμηση ενέργειας και την μεγιστοποίηση του ιδιωτικού και δημοσίου οφέλους από την εξοικονόμηση αυτήν με τον ελάχιστο δυνατό προϋπολογισμό, λαμβάνοντας υπ’ όψιν ότι οι μηχανικοί και ο τεχνικός κόσμος ζητούν ακριβώς αυτό, δηλαδή την κατάργηση του κριτηρίου χρονικής προτεραιότητας και αντικατάστασή του με το κριτήριο της μέγιστης εξοικονομήσεως ενέργειας ως προς τον αιτούμενο προϋπολογισμό του έργου, το οποίο είναι το μόνο κριτήριο το οποίο διασφαλίζει την σωστή ιεράρχηση και επιλογή έργων προς ένταξη εις το πρόγραμμα «Εξοικονομώ».

2. Η απαιτούμενη εξοικονόμηση ενέργειας

2.1  Άλμα τριών κατηγοριών εις το Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης (ΠΕΑ)

Η απαίτηση αυτή του «Εξοικονομώ» οδηγεί σε εξοικονομήσεις πρωτογενούς ενέργειας σύμφωνα με τον Πίνακα που ακολουθεί, της τάξεως του 50% κατά μέσο όρο από την κατηγορία ΠΕΑ Γ προς Α και 33,3% κατά μέσο όρο από την κατηγορία ΠΕΑ Η προς Δ. Τα ποσοστά αυτά είναι ενδεικτικά των ενεργειακών στόχων που πρέπει να τεθούν για την ικανοποίηση αυτής της βασικής απαίτησης του προγράμματος Εξοικονομώ.

Πίνακας 2.1: Κατηγορίες ΠΕΑ και απαιτούμενη εξοικονόμηση του «Εξοικονομώ»

Κατηγορία ΠΕΑ Όρια κατηγορίας(*) Απαιτούμενο ποσοστό εξοικονόμησης
Α+ 0,33 <0,33 Μέγιστο Ελάχιστο Διάμεσο
Α 0,33 0,5 0,415
Β+ 0,5 0,75 0,625
Β 0,75 1 0,875
Γ 1 1,41 1,205 64,5% 50,0%
Δ 1,41 1,82 1,615 58,8% 46,8%
Ε 1,82 2,27 2,045 55,9% 45,1%
Ζ 2,27 2,73 2,5 48,4% 37,9%
Η 2,73 3,13 2,93 41,9% 33,3%

(*) Λόγος της καταναλώσεως πρωτογενούς ενέργειας του κτιρίου ως προς το κτίριο αναφοράς
Μέγιστο: από υψηλό όριο αρχικής κατηγορίας σε υψηλό όριο τελικής κατηγορίας,
Ελάχιστο : από χαμηλό όριο αρχικής κατηγορίας σε υψηλό όριο τελικής κατηγορία
Διάμεσο : από μέσο όρο αρχικής κατηγορίας σε υψηλό όριο τελικής κατηγορίας

2.2  Εύρος τιμών ενεργειακών καταναλώσεων (kWh/m2) ανά κατηγορία ΠΕΑ

Στον Πίνακα 2.2 που ακολουθεί δίδονται οι τυπικές τιμές καταναλώσεως πρωτογενούς ενέργειας ανά κατηγορία ΠΕΑ. Οι τιμές για τις κατηγορίες Β έως Α+ ελήφθησαν από το  Εθνικό σχέδιο αύξησης του αριθμού Κτιρίων με Σχεδόν Μηδενική Κατανάλωση Ενέργειας (ΚΣΜΚΕ), του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), Αύγουστος 2018. Για τις λοιπές κατηγορίες οι τιμές υπολογίστηκαν κατ’ αναλογία των μέσων τιμών των κατηγοριών ΠΕΑ του Πίνακα 2.1.

 Πίνακας 2.2. Τυπικές τιμές καταναλώσεως πρωτογενούς ενέργειας
ανά κατηγορία ΠΕΑ

Ενεργειακή Κάτω-άνω όρια πρωτογενούς ενέργειας
Κατηγορία στις κατοικίες ανά κλιματική ζώνη (kWh/m2)
Β Γ Δ
Α+ 13 28 14 29 15 46 17 36
Α 26 39 28 45 26 57 67 94
Β+ 42 63 48 75 62 103 60 118
Β 60 92 70 109 93 141 89 171
Μέσες τιμές καταναλώσεως πρωτογενούς ενέργειας
Α+ 20,5 21,5 30,5 26,5
Α 32,5 36,5 41,5 80,5
Β+ 52,5 61,5 82,5 89
Β 76 89,5 117 130
Εξαγόμενες μέσες τιμές  για άλλες ενεργειακές κλάσεις
Γ 104,7 123,3 161,1 179,0
Δ 140,3 165,2 215,9 239,9
E 188,0 221,4 289,4 321,6
Ζ 252,0 296,7 387,9 431,0
Η 337,7 397,7 519,9 577,6

Από  1/7/2021 όλα τα νέα ή ριζικώς ανακαινιζόμενα κτίρια πρέπει να Κτίρια Σχεδόν Μηδενικής Κατανάλωσης Ενέργειας (ΚΣΜΚΕ), δηλαδή κατηγορίας Α δια τα νέα κτίρια και κατηγορίας Β+ δια τα ριζικώς ανακαινιζόμενα.

2.3  Ελαχιστοποίηση τιμήματος εξοικονομούμενης κιλοβατώρας

Ο νέος Οδηγός του Προγράμματος Εξοικονομώ καθορίζει ότι ο Ανώτατος Επιλέξιμος Προϋπολογισμός Παρεμβάσεων (ΑΕΠΠ) ισούται με : ΑΕΠΠ = 1,2 €/kWh x EΠΕ,  όπου ΕΠΕ είναι Εξοικονόμηση Πρωτογενούς Ενέργειας σε (MWh).

Γενικεύοντας την ανωτέρω έννοια, δια κάθε επέμβαση εξοικονόμησης ενέργειας ορίζεται εδώ ο δείκτης ΑΤΕ = Ανηγμένο Τίμημα ΕΠΕ = TE/ΕΠΕ, όπου ΤΕ είναι το τίμημα της επεμβάσεως. Οι επεμβάσεις όπου ΑΤΕ < 1,2 €/kWh καλούνται εδώ ως πλειοδοτικές επεμβάσεις ενώ όταν ΑΤΕ > 1,2 €/kWh καλούνται εδώ ως μειοδοτικές.

Το τίμημα ΤΕ εκάστης επεμβάσεως λαμβάνεται εδώ ως ίσο ή μικρότερο από τα Ανώτατα Όρια Επιλέξιμων Δαπανών ανα Κατηγορία Δαπάνης (ΑΟΕΔΚΔ) τα οποία ορίζονται εις τον Οδηγό του «Εξοικονομώ». (Πίνακας 4.1.1 Οδηγού)

Επομένως ο αντικειμενικός σκοπός κάθε ολοκληρωμένης επεμβάσεως σειράς μέτρων εις το υπό ένταξη πρόγραμμα «Εξοικονομώ» θα πρέπει να είναι η ελαχιστοποίησης του λόγου ΑΤΕ και σε πάθε περίπτωση θα πρέπει να διατηρείται μικρότερος του 1,2 €/MWh διότι αλλιώς η πρόταση δεν είναι επιλέξιμη.  Αυτό συνιστά μία νέα καινοτομική απαίτηση του προγράμματος αυτού έναντι του παρελθόντος η οποία οδηγεί προς την σωστή κατεύθυνση της μεγιστοποίησης της ενεργειακής οικονομίας.

Εν συνεχεία αναπτύσσεται η μεθοδολογία ενεργειακής αξιολογήσεως των κυριότερων επεμβάσεων προς ένταξη στο πρόγραμμα Εξοικονομώ και όχι μόνο.

3. Μεθοδολογία ενεργειακής αναλύσεως δομικών επεμβάσεων κτιρίου

3.1  Πρωτογενής κατανάλωση ενέργειας κτιρίου

Βάσει της μεθοδολογίας του προτύπου ΕΛΟΤ ΕΝ 13790, η οποία ακολουθείται εις τους υπολογισμούς του προγράμματος ΤΕΕ/ΚΕΝΑΚ η κατανάλωση πρωτογενούς ενέργειας (ΠΕ) σε kWh ενός κτιρίου ΠΕΚ και του αντίστοιχου κτιρίου αναφοράς ΠΕΑ υπολογίζεται:

Κτίριο υπό εξέταση:              ΠΕΚ = πΘΚ. fΘΚΗΨΚ fΨ/SEERΚΗ ΖK(40%)                             (3.1)

Κτίριο αναφοράς:                 ΠΕΑ = πΗΑ . 1/ηΑΗΑ.1/SEERΑΗA.(85%)                             (3.2)

Θ:  ετήσια ζήτηση ενέργειας για θέρμανση χώρων και αέρα

Ψ:  ετήσια ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας για ψύξη/κλιματισμό χώρων

Ζ:  ετήσια ζήτηση ενέργειας για παραγωγή ζεστού νερού χρήσεως

ηΚΑ : εποχιακοί βαθμοί αποδόσεως συστήματος θερμάνσεως του κτιρίου/κτιρίου αναφοράς

SCOP/SEER : Εποχιακός βαθμός αποδόσεως αντλίας θερμότητας κατά την θέρμανση/ψύξη,

π: συντελεστής μετατροπής θερμικής ενέργειας σε πρωτογενή κατά ΚΕΝΑΚ
Θ =1,1 για το πετρέλαιο, πΘ =1,05 για το φυσικό αέριο και πΗ = 2,9 για ηλεκτρική ενέργεια)

40%: Αντιστοιχεί σε κάλυψη φορτίων Ζεστού Νερού κατά 60% από ηλιακά

fΘ, fΨ:  συντελεστές αυτοματισμών θερμάνσεως και ψύξεως κατά ΤΟΤΕΕ 20701-1 ανά κατηγορία αυτοματισμών κτιρίου (Α ή Β ή Γ ή Δ)

Κατηγορίες αυτοματισμών κτιρίου (ΤΟΤΕΕ 20701-1) Α Β Γ Δ
Συντελεστές διορθώσεως θερμάνσεως και ψύξεως fΘ fΨ fΘ fΨ fΘ fΨ fΘ fΨ
Κατοικία 0,81 0,81 0,88 0,88 1 1 1,09 1,09

3.2  Εκτίμηση ζήτησης θερμότητας λόγω θερμικών απωλειών δομικών στοιχείων

Με την μέθοδο των Βαθμο-Ημερών Θέρμανσης (ΒΗΘ) υπολογίζεται η ζήτηση θερμότητας λόγω απωλειών θερμοπερατότητας και αερισμού από διαφανές ή αδιαφανές δομικό στοιχείο:       ( σε kWh/m2)                           (3.3)

ΒΘΗ : Βαθμο-Ημέρες Θερμάνσεως, για την περιοχή των Αθηνών ισούται με 1185 °C

Uν : Συντελεστής θερμοπερατότητας δομικού στοιχείου σε W/(m2.K)

Αν : επιφάνεια αδιαφανούς ή διαφανούς δομικού στοιχείου σε m2

 V : απαιτούμενη παροχή ή προκύπτουσα διαρροή αερισμού σε m3/h

r  : συντελεστής ανακτήσεως θερμότητας συστήματος αερισμού (%)

ΘΚ : Θερμικά κέρδη (ηλιακά, εσωτερικά) (kWh/m2)

3.3  Θερμομόνωση δομικού στοιχείου και εξοικονόμηση πρωτογενούς ενέργειας (ΠΕ)

Από τον τύπο 3.1, αγνοώντας τους όρους για την ψύξη και το ζεστό νερό χρήσεως και λαμβάνοντας υπ’ όψιν τον τύπο 3.3 προκύπτει η ζήτηση ΠΕ η οποία  αντιστοιχεί σε ένα Δομικό στοιχείο πριν (δείκτης 0) και μετά (δείκτης 1) την επέμβαση θερμομονώσεως:

Αρχική ζήτηση :                        ΠΕΔ,0 = π0 24 (ΒΘΗ/1000) Α. U00                                                            (3.4)

Τελική  ζήτηση :                        ΠΕΔ,1 = π0 24 (ΒΘΗ/1000) Α. U1 0                                                             (3.5)

Εξοικονόμηση:                  ΕΠΕΔ = ΠΕΔ,0  – ΠΕΔ,1 = 24 π0 (ΒΘΗ/1000) Α. (U0 – U1)/η0                               (3.6)

και ως ποσοστό :                                                               (3.7)

3.4  Παράδειγμα θερμομονώσεως κτιρίου και αντικαταστάσεως κουφωμάτων.

Αμόνωτο κτίριο :  U0=3 W/m2K, U1=0,5 W/m2K → εξοικονόμηση =  ΔU/U0 = 83,3%  

Κτίριο Κανονισμού θερμομόνωσης: U0=0,8 W/m2K, U1=0,3 W/m2K → ΔU/U0 = 62,5%  

Αντικατάσταση παλαιού υαλοπίνακα : U0 = 5,5W/m2K  U1=1,2 W/m2K→ ΔU/U0 = 78,2%

Από τον τύπο 3.6, με βαθμό αποδόσεως λέβητα η0=0,75 και με ανώτατο οικονομικό όριο επεμβάσεως ΤΕ= 55 €/m2 δια την θερμομόνωση και 440 €/m2 δια το κούφωμα προκύπτει:

Περιοχή ΒΗΘ

(°C)

ΕΠΕΔ (kWh/m2) ΑΤΕ = ΤΕ/ΕΠΕΔ (€/kWh)
Τοίχος χωρίς μόνωση Τοίχος κανονισμού θερμομόνωσης Αλλαγή κουφώματος Τοίχος χωρίς μόνωση Τοίχος κανονισμού θερμομόνωσης Αλλαγή κουφώματος
Αθηνών 1185 104,3 20,9 179,4 0,53 2,64 2,45
Θεσσαλονίκης 1676 147,5 29,5 253,7 0,37 2,11 1,73
Ηρακλείου 702 61,8 12,4 106,3 0,89 4,45 4,14

Παρατηρείται ότι το Ανηγμένο Τίμημα Επεμβάσεως (ΑΤΕ) είναι μικρότερο του 1,2 €/kWh μόνο εις την περίπτωση θερμομονώσεως αμόνωτου κτιρίου ενώ στις λοιπές επεμβάσεις η ΑΤΕ είναι αρκετά μεγαλύτερη, και επομένως δεν είναι από μόνες τους επιλέξιμες εις το πρόγραμμα Εξοικονομώ εκτός και εάν συνδυαστούν με άλλες επεμβάσεις με ΑΤΕ<<1,2 όπως είναι οι επεμβάσεις θερμομονώσεως αμόνωτου κτιρίου, ή επεμβάσεις εξοικονομήσεως στις εγκαταστάσεις θέρμανσης/ψύξης/κλιματισμού όπως αυτές παρουσιάζονται στη συνέχεια.

4   Ενεργειακή αξιολόγηση επεμβάσεων σε εγκαταστάσεις

4.1  Αντικατάσταση παλαιού λέβητα με λέβητα συμπυκνώσεως

Εδώ εξετάζεται πρώτα η αντικατάσταση παλαιού λέβητα με εποχιακό βαθμό αποδόσεως ηΛ,0 =0,65 με βάση την ΤΟΤΕΕ 20701-1 με σύγχρονο λέβητα συμπυκνώσεως εποχιακού βαθμού αποδόσεως ηΛ,1 = 0,98.

Η πρωτογενής κατανάλωση ενέργειας στον λέβητα εκτιμάται ως εξής:

                                  Πριν : ΠΕΘ,0 = πΘ Θ / ηΛ,0 και Μετά: ΠΕΘ,1 = πΘ Θ / ηΛ,1                                (3.8)

Όπως και πριν προκύπτει ότι  Εξοικονόμηση = 1 – ηΛ,0 / ηΛ,1 = 1-0,65/0,98 = 33,7%                       (3.9)
όπου Θ είναι η ζήτηση θερμότητας για θέρμανση χώρων

Παράδειγμα Αντικατάσταση λέβητα σε μία κατοικία 100 m2 κατηγορίας Ζ και αρχικής ΠΕΘ ίση με το 50% της συνολικής καταναλώσεως του αντίστοιχου Πίνακα 2.1.

Κλιματική ζώνη Α Β Γ Δ
ΠΕΘ,0 (kWh/m2) για Ζ κατηγορία 125,99 148,36 193,95 215,50
ΠΕΘ,0 (kWh/m2) x 100 m2 12.599 14.836 19.395 21.550
Εξοικον. Πρωτογ. Ενέργειας  (33,7%) (kWh) 4.245,7 4.999,9 6.536,1 7.262,4
Τίμημα της επεμβάσεως  (€) 3.500 3.500 3.500 3.500
ΑΤΕ (ανηγμένο τίμημα επεμβάσεως) (€/kWh) 0,82 0,70 0,54 0,48

Παρατηρείται ότι το ΑΤΕ της επεμβάσεως αυτής είναι σε όλες τις κλιματικές ζώνες <<1,2 και επομένως η εισαγωγή λέβητα συμπυκνώσεως είναι εντός πλειοδοτική επέμβαση.

4.2 Αντικατάσταση παλαιού λέβητα με αντλία θερμότητας (ΑΘ)

4.2.1 Εξοικονόμηση πρωτογενούς ενέργειας

Εις την περίπτωση αυτή ο τύπος 3.8 δια την κατανάλωση πρωτογενούς ενέργειας μετά την επέμβαση θα είναι :

ΠΕΘ,1 = πΗ Θ / SCOP                                                     (3.10)

και η εξοικονόμηση                    ΕΠΕ = 1 – (πΗ/SCOP)/( πΘ / ηΛ,0) = 56,6%                               (3.11)

Κλιματική ζώνη Α Β Γ Δ
ΠΕΘ,0 (kWh/m2) για Ζ κατηγορία 125,99 148,36 193,95 215,50
ΠΕΘ,0 (kWh/m2) x 100 m2 12.599 14.836 19.395 21.550
Εξοικον. Πρωτογ. Ενέργειας  (56,6%) (kWh) 7.130,8 8.397,4 10.977,6 12.197,3
Τίμημα της επεμβάσεως (€) 7.000 7.000 7.000 7.000
ΑΤΕ (ανηγμένο τίμημα επεμβάσεως) (€/kWh) 0,98 0,83 0,64 0,57

 

Σε περίπτωση χρήσεως της νέας αντλίας θερμότητας και για ψύξη/κλιματισμό, τότε το ΑΤΕ μειώνεται έτι περαιτέρω λαμβάνοντας υπ’ όψιν την εξοικονόμηση ηλεκτρικής ενέργειας για κλιματισμό  η οποία ισούται :

ΕΠΕ = 1 – (SCOPAΘ,0)/( SCOPAΘ,1) ~ 1 – 2,2/4 = 45%

4.2.2  Πρόβλημα: συχνή υποβάθμιση ενεργειακής κατηγορίας κατά μία στο Β’ ΠΕΑ

Εις το «Εξοικονομώ» όλες οι εντασσόμενες επεμβάσεις Πιστοποιούνται με δεύτερο Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης (ΠΕΑ) μετά την ολοκλήρωση των έργων. Εις την περίπτωση όμως αντικαταστάσεως λέβητα με αντλία θερμότητας συχνά υποβαθμίζεται η ενεργειακή κατηγορία του κτιρίου με το Β’ ΠΕΑ έναντι του Α’ ΠΕΑ και τούτο διότι το κτίριο αναφοράς αλλάζει : αντί για λέβητα με βαθμό αποδόσεως ηA  = 0,85 επιλέγεται αντλία θερμότητας με βαθμό αποδόσεως SCOPA = 3,2. Όπως παρατηρείται από τον τύπο 3.2 η πρωτογενής ενέργειας θερμάνσεως του κτιρίου αναφοράς με βάση τον Λέβητα και την αντλία θερμότητας (ΑΘ) είναι : ΠΕΑ,Θ,Λ =  πΘΑ . 1/ηΑ  και   ΠΕΑ,Θ,ΑΘ = πΗΑ . 1/SCOPΑ

Διαιρώντας κατά μέλη:  ΠΕΑ,Θ,ΑΘ/ ΠΕΑ,Θ,Λ = πΗΛ/(πΘ. SCOPA) = 2,9.0,85/(1,1.3,2) = 0,70

Δηλαδή η πρωτογενής ενέργεια θερμάνσεως του κτιρίου αναφοράς με αντλία θερμότητας είναι κατά 30% μικρότερη έναντι του κτιρίου αναφοράς με Λέβητα.

Εάν τώρα ληφθεί αριθμός φ έτσι ώστε εις τον τύπο 3.2 : ΠΕΑ,Ψ+ΠΕΑ,Ζ = φ ΠΕΑ,Θ,Λ

Τότε διαιρώντας την Πρωτογενή Ενέργειας του κτιρίου αναφοράς και μετά από πράξεις:

ΠΕΑ,ΑΘ /ΠΕΑ,Λ = (0,7+φ)/(1+φ) = 0,8  δια φ = 0,5

Τότε ο λόγος ΠΕΚ του κτιρίου ως προς ΠΕΑ του κτιρίου αναφοράς:

ΠΕΚ/ΠΕΑ,ΑΘ ≈ (1/0,8) ΠΕΚ/ΠΕΑ,Λ= 1,25 ΠΕΚ/ΠΕΑ,Λ

Δηλαδή λόγος αυτός αυξάνεται περίπου κατά 25% όταν αλλάζει το κτίριο αναφοράς από λέβητα σε αντλία θερμότητας. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα εις το ΠΕΑ Β΄ να μην επιτυγχάνεται η αύξηση της ενεργειακής αποδόσεως κατά τρεις κατηγορίες με αποτέλεσμα να κινδυνεύει άμεσα η χρηματοδότηση του έργου.

Η τελική ενεργειακή κατηγορία του κτιρίου προκύπτει από τον λόγο ΠΕΚ/ΠΕΑ και τους συντελεστές κατηγοριών του Πίνακα 2.1.

4.2.3   Συμπεράσματα-προτάσεις

Επομένως για να ενταχθεί η αντλία θερμότητας στο πρόγραμμα «Εξοικονομώ» θα πρέπει ο στόχος στο Α’ ΠΕΑ να είναι άνοδος κατά τέσσερις και όχι τρεις ενεργειακές κατηγορίες.

Το γεγονός αυτό αποτελεί κατάφορη αδικία κατά των αντλιών θερμότητας και δια τούτο το πρόγραμμα «Εξοικονομώ» χρειάζεται άμεση τροποποίηση επ’ αυτού.

Δια την επίλυση του προβλήματος προτείνεται ο έλεγχος της στοχεύσεως ανόδου κατά τρεις ενεργειακές κατηγορίες να τεκμηριώνεται με βάση το Α’ ΠΕΑ και μετά από επαλήθευση των προδιαγραφών της εγκατασταθείσας αντλίας θερμότητας κατά το Β’ ΠΕΑ.

4.3  Άλλες επεμβάσεις στις Η/Μ εγκαταστάσεις με ΑΤΕ < 1 €/kWh εξοικονόμησης

4.3.1 Γενικά

Εν συνεχεία παρατίθενται μερικές τυπικές επεμβάσεις εξοικονόμησης ενέργειας εις τις εγκαταστάσεις θέρμανσης/ψύξης/κλιματισμού του κτιρίου, οι οποίες έχουν πολύ υψηλή απόδοση με ΑΤΕ <1 € ανά εξοικονομούμενη kWh, και συχνά ΑΤΕ < 0,5.  Η ποσοτική εκτίμηση του ΑΤΕ των επεμβάσεων εξοικονόμησης ενέργειας επί των μηχανολογικών εγκαταστάσεων προκύπτει ευθέως από τα στοιχεία του πίνακα της παραγράφου 4.1 με βάση το εκτιμώμενου ποσοστού εξοικονόμησης και του τιμήματος της επεμβάσεως.

4.3.2  Υδραυλική ρύθμιση  των κυκλωμάτων θέρμανσης/θερμομόνωση σωληνώσεων διανομής.

Σύμφωνε με την ΤΟΤΕΕ 207010-1 η υδραυλική εξισορρόπηση των τερματικών μονάδων θέρμανσης επιφέρει μία εξοικονόμηση της τάξεως του 3% όπως υποδεικνύεται από τον συντελεστή fhydr = 1,03 της παραγράφου 5.4.2 της ΤΕΕ. Η υδραυλική εξισορρόπηση επιτυγχάνεται με την σχολαστική ρύθμιση και σφράγιση των ρυθμιστικών βαλβίδων ανά θερμαντικό σώμα, δια την επίτευξη ομοιόμορφης μέτρησης θερμοκρασίας ανά χώρο σε όλο το κτίριο.  Με ένα τίμημα επεμβάσεως περί τα 300 € το δια την αποζημίωση των εργασιών υδραυλικού τεχνίτη ο οποίος διενεργεί τις μετρήσεις και ρυθμίσεις αυτές, τότε το Ανηγμένο Τίμημα Επεμβάσεως (ΑΤΕ) υπολογίζεται ως εξής:

Κλιματική ζώνη Α Β Γ Δ
ΠΕΘ,0 (kWh/m2) για Ζ κατηγορία 125,99 148,36 193,95 215,50
ΠΕΘ,0 (kWh/m2) x 100 m2 12.599 14.836 19.395 21.550
Εξοικον. Πρωτογ. Ενέργειας  (3%) (kWh) 378,0 445,1 581,9 646,5
Τίμημα της επεμβάσεως  (€) 250 250 250 250
ΑΤΕ (ανηγμένο τίμημα επεμβάσεως) (€/kWh) 0,79 0,67 0,52 0,46

Η περίοδος αποπληρωμής της επεμβάσεως υπολογίζεται διαιρώντας το ΑΤΕ με 1,1 προκειμένου να μετατραπεί η πρωτογενής ενέργεια σε τελική και με 0,2 €/kWh

Αντίστοιχες τιμές ΑΤΕ προκύπτουν και δια τις επεμβάσεις θερμομονώσεως των σωληνώσεων διανομής θερμού νερού με εξοικονομήσεις 4 έως 8% βάσει του Πίνακα 4.11 της ΤΟΤΕΕ 20701-1.

4.3.3  Φύλλο ελέγχου καυσαερίων και συντήρηση λέβητα

Η έκδοση φύλλου ελέγχου καυσαερίων και η συντήρηση του λέβητα συνήθως συμβάλλουν σε μία αύξηση του εσωτερικού βαθμού αποδόσεως της καύσεως κατά 5 με 7%, μέσω της σωστής ρυθμίσεως της αναλογίας αέρα-καυσίμου και του καθαρισμού των καπναγωγών του λέβητα.

Η ίδια περίπου εξοικονόμηση προβλέπεται και στην ΤΟΤΕΕ 20701-1 αφού για ένα συνήθη λέβητα χωρίς φύλλο καυσαερίων προβλέπεται μέγιστη απόδοση καύσεως 0,9 (Πίνακας 4.2β) ενώ μετά από ρύθμιση ο εσωτερικός βαθμός το λέβητα μπορεί να φθάσει από 88% έως 92% ιδίως για την περίπτωση λέβητα φυσικού αερίου.

Με ένα τίμημα επεμβάσεως περί τα 120 € και λαμβάνοντας εξοικονόμηση 7% προκύπτει:

Κλιματική ζώνη Α Β Γ Δ
ΠΕΘ,0 (kWh/m2) για Ζ κατηγορία 125,99 148,36 193,95 215,50
ΠΕΘ,0 (kWh/m2) x 100 m2 12.599 14.836 19.395 21.550
Εξοικον. Πρωτογ. Ενέργειας  (7%) (kWh) 881,9 1.038,5 1.357,7 1.508,5
Τίμημα της επεμβάσεως  (€) 120 120 120 120
ΑΤΕ (ανηγμένο τίμημα επεμβάσεως) (€/kWh) 0,14 0,12 0,09 0,08

 

Από τις υπολογιζόμενες τιμές δια το ΑΤΕ διαπιστώνεται ότι η ετήσια ρύθμιση και συντήρηση του καυστήρα παραμένει πρώτη προτεραιότητα εις τις διαδικασίες εξοικονόμησης ενέργειας.

4.3.4  Αναβάθμιση αυτοματισμών θερμάνσεως κατά ΤΟΤΕΕ 20701-1

Όπως προκύπτει από τον Πίνακα της παραγράφου 3.1 η αναβάθμιση των αυτοματισμών ενός κτιρίου από την συνήθη κατηγορία Δ στην κατηγορία Β επιφέρει μία εξοικονόμηση 19,3%.

Η αναβάθμιση αυτή συνήθως περιλαμβάνει δύο βασικές ενέργειες: α) τοποθέτηση ηλεκτρονικής αντιστάθμισης με ή χωρίς τετράοδο βάνα αναμίξεως δια τον έλεγχο της θερμοκρασίας του νερού κεντρικής θερμάνσεως ως συνάρτηση της εξωτερικής θερμοκρασίας και β) τοποθέτηση θερμοστατικών κεφαλών σε όλα τα θερμαντικά σώματα της κατοικίας δια την αυτόματη διακοπή της ροής εφ’ όσον έχει επιτευχθεί η επιθυμητή θερμοκρασία εις τον χώρο ή εφ’ όσον αυτός μένει επί μακρόν χωρίς χρήση.

Το τίμημα της επεμβάσεως αυτής εκτιμάται ως εξής  για μία κατοικία 100 m2.

Α) Θερμοστατικές κεφαλές : 7 σώματα x 60 € = 420 €, Β) Ηλεκτρονική αντιστάθμιση με τετράοδο βάνα : 2.500 € διά 10 διαμερίσματα = 250 € ανά διαμέρισμα.

Επίσης δια την επίτευξη κατηγορίας αυτοματισμών Β, απαιτείται επίσης η εγκατάσταση θερμοστάτη στον κυκλοφορητή της κεντρικής θερμάνσεως δια την ρύθμιση της ταχύτητας αυτού τουλάχιστον σε δύο επίπεδα, ανάλογα με τον ρυθμό φορτίσεως του καυστήρα , όπως αυτός διαπιστώνεται από την θερμοκρασία επιστροφής του νερού κεντρικής θερμάνσεως.

Λαμβάνοντας τίμημα επεμβάσεως 750 € και εξοικονόμηση ενέργειας κατά 19,3% τότε:

Κλιματική ζώνη Α Β Γ Δ
ΠΕΘ,0 (kWh/m2) για Ζ κατηγορία 125,99 148,36 193,95 215,50
ΠΕΘ,0 (kWh/m2) x 100 m2 12.599 14.836 19.395 21.550
Εξοικον. Πρωτογ. Ενέργειας  (3%) (kWh) 2.431,5 2.863,4 3.743,2 4.159,2
Τίμημα της επεμβάσεως  (€) 670 670 670 670
ΑΤΕ (ανηγμένο τίμημα επεμβάσεως) (€/kWh) 0,31 0,26 0,20 0,18

 

5 Συμπεράσματα

Εις το παρόν άρθρο αποδεικνύεται ότι οι τυπικές επεμβάσεις εξοικονομήσεως ενέργειας εις τις εγκαταστάσεις θέρμανσης/ψύξης/κλιματισμού (ΘΨΚ) των κατοικιών έχουν πολύ υψηλές οικονομικές αποδόσεις έναντι των δομικών επεμβάσεων εις το κέλυφος του κτιρίου, συμπεριλαμβανομένης και της τοποθετήσεως εξωτερικών σκιαδίων οι οποίες εμφανίζουν πολύ υψηλές τιμές ΑΤΕ και αντίστοιχα μεγάλους χρόνους αποπληρωμής αυτών, με εξαίρεση μόνον τις επεμβάσεις εξωτερικής θερμομονώσεως κελύφους, κτιρίων προ του κανονισμού θερμομόνωσης, οι οποίες εμφανίζουν επίσης χαμηλές τιμές ΑΤΕ.

Επομένως οι εξετασθείσες τυπικές επεμβάσεις στις εγκαταστάσεις ΘΨΚ πρέπει να εξετάζονται πρώτες και κατά προτεραιότητα εις τις μελλοντικές εκδόσεις του Εξοικονομώ και βάσει του κριτηρίου της ελαχιστοποίησης του Ανηγμένου Τιμήματος Επεμβάσεων συνολικά για κάθε πρόταση προς ένταξη στο Εξοικονομώ και όχι μόνο.

Σε κάθε περίπτωση ο κλάδος των θερμο-ϋδραυλικών υπηρεσιών της χώρας πρέπει να προετοιμαστεί δια μπορέσει να ανταπεξέλθει  στις αυξημένες απαιτήσεις ποσότητας και ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών.

Τέλος θα πρέπει να αρθεί άμεσα ο άνισος τρόπος αντιμετωπίσεως των αντλιών θερμότητας εις το πρόγραμμα Εξοικονομώ, χωρίς αλλαγή του κτιρίου αναφοράς μεταξύ του Α΄ και του Β΄ ΠΕΑ (Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης). Προς αυτή την κατεύθυνση θα πρέπει να κινητοποιηθεί άμεσα ο κλάδος της θερμάνσεως σε συνεργασία με την ΠΟΜΙΔΑ και τον λοιπό τεχνικό κόσμο.

*Ο Απόστολος Ευθυμιάδης είναι Δρ. Μηχανικός ΜΙΤ (1984), Διπλ. Μηχ/γος-Ηλ/γος Μηχανικός ΕΜΠ (1978)
Ενεργειακός σύμβουλος ΠΟΜΙΔΑ/UIPI

Ελέγξτε επίσης

Η αξιοποίηση του κύκλου προσρόφησης για θέρμανση και ψύξη με χαμηλό περιβαλλοντικό αποτύπωμα –Το παράδειγμα του κτιρίου Ο της Σχολής Μηχανολόγων Μηχανικών ΕΜΠ

Άρθρο των κ. Σωτήριου Καρέλλα, Τρύφωνα Ρουμπεδάκη, Γεώργιου Κάλλη και Παναγιώτη Βουρλιώτη* Η προσρόφηση περιλαμβάνει …