ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ
Ανδρέας Αγγελάκης
Η κοινή υπουργική απόφαση για την επαναχρησιμοποίηση των εκροών υγρών αποβλήτων στην Ελλάδα, καθώς και η εφαρμογή του «Καλλικράτη» στην τοπική αυτοδιοίκηση, αλλάζουν το τοπίο στο χώρο των ΔΕΥΑ.
Συνέντευξη στη Μιλένα Μπαχαρνίκου
Σύμφωνα με τον κ. Ανδρέα Αγγελάκη, αντιπρόεδρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης των Εθνικών Οργανισμών Νερού (EYREAU) και μέλος της Ένωσης Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης Αποχέτευσης (ΕΔΕΥΑ), ο τομέας των υδατικών πόρων είναι ένας τομέας ζωτικής σημασίας που τα τελευταία χρόνια, λόγω των προβλημάτων που εμφανίζει, συγκεντρώνει το ενδιαφέρον τόσο των κυβερνήσεων όσο και των τοπικών κοινωνιών.
– Τι σημαίνει η ΚΥΑ που θα υπογραφεί μέσα στο Φεβρουάριο από πέντε συναρμόδια Υπουργεία για την επεξεργασία των υγρών αποβλήτων;
– Η ΚΥΑ που θεσμοθετεί οδηγίες αξιοποίησης των υγρών αποβλήτων στη χώρα μας θα περιλαμβάνει τα κριτήρια ανάκτησης και επαναχρησιμοποίησης των εκροών των υγρών αποβλήτων για όλα τα έργα σε όλη τη χώρα, τα οποία προέκυψαν από τις προτάσεις της Ένωσης των Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης και Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ) Ελλάδας. Αξίζει να σημειωθεί ότι σήμερα που όλοι οι φυσικοί πόροι φτάνουν στα όρια της εξάντλησης, η ανάκτηση και επαναχρησιμοποίηση φυσικών πόρων αποτελεί απόλυτη προτεραιότητα, ενώ η έλλειψη του νερού σε κάποιες περιοχές, όπως είναι αυτές της νοτιοανατολικής Ελλάδας, είναι ήδη δραματική και με τάσεις να πάρει μη αναστρέψιμη μορφή.
– Μπορείτε να μας πείτε πιο συγκεκριμένα ποιες δράσεις αφορά;
– Κοιτάξτε, είναι αξιοσημείωτο ότι στην Ελλάδα χρησιμοποιούνται κριτήρια διάθεσης για δευτεροβάθμια εκροή βάσει απόφασης των Υπουργείων Εσωτερικών και Δημόσιας Υγείας του 1965, στα οποία δεν γίνεται αναφορά σε θέματα ανάκτησης και επαναχρησιμοποίησης. Επίσης, δεν υπάρχουν κανονισμοί για επαναχρησιμοποίηση επεξεργασμένων εκροών σε επίπεδο Ε.Ε. Έτσι, η ανάγκη για την ανάπτυξη και εφαρμογή κανονισμών για την ανακύκληση επεξεργασμένων υγρών αποβλήτων σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο είναι εμφανής.
Στην Ελλάδα, όπως, και σε άλλες χώρες του κόσμου, έχει υιοθετηθεί η πρακτική της ανακύκλωσης εκροών υγρών αποβλήτων προοδευτικά, χωρίς την απαρχή θεσμοθέτησης σχετικών κριτηρίων. Όμως, σήμερα, πολλές χώρες έχουν θεσπίσει εθνικές οδηγίες ή κανονισμούς προσαρμοσμένες στις τοπικές κοινωνικοοικονομικές και φυσικές συνθήκες ή έχουν εναρμονισθεί με αυτές διεθνών οργανισμών (WHO, 1989 και US EPA, 2004). Στη χώρα μας, οι βασικές χρήσεις που ενδιαφέρουν είναι η άρδευση καλλιεργειών και χώρων πρασίνου (πρανών δρόμων, πάρκων κ.ά.) και ο εμπλουτισμός των υπόγειων υδροφορέων για την προστασία τους κυρίως από την υφαλμύρωση.
Για κάθε κατηγορία, όμως, θα πρέπει να θεωρούνται ιδιαίτερα ποσοτικοποιοτικά κριτήρια, ενώ απαιτείται και ιδιαίτερη θεώρηση σε περιπτώσεις που μια παραδοσιακή υδατική πηγή αντικαθίσταται με ανακτώμενο νερό από επεξεργασμένα υγρά απόβλητα. Όπως είναι φυσικό, ιδιαίτερη μέριμνα απαιτείται σε χρήσεις που συνεπάγονται αυξημένη επαφή με τον άνθρωπο. Έτσι, τα αναγκαία κριτήρια ποιότητας θα πρέπει να διαφοροποιούνται όχι μόνο μεταξύ των διαφόρων κατηγοριών επαναχρησιμοποίησης, αλλά ακόμη και στην ίδια κατηγορία, ανάλογα με τις επιμέρους χρήσεις (όπως είναι η άρδευση εδώδιμων και βιομηχανικών φυτικών ειδών).
– Να έρθουμε τώρα στην εφαρμογή του Προγράμματος του «Καλλικράτη» και στις αλλαγές που θα επιφέρει στη λειτουργία των ΔΕΥΑ.
– Η διεύρυνση των διοικητικών ορίων των ΔΕΥΑ με την εφαρμογή του «Καλλικράτη» αρχικά θα δημιουργήσει κυρίως προβλήματα οργανωτικής φύσης. Μακροπρόθεσμα, όμως, θα δημιουργήσει οφέλη και οικονομίες κλίμακος. Όπως φαίνεται και στον Πίνακα 1, αυξάνεται ο αριθμός των μεγάλων και μεσαίων ΔΕΥΑ, ενώ μειώνεται αισθητά ο αριθμός των μικρών ΔΕΥΑ. Η εξέλιξη αυτή κρίνεται θετική, αφού δημιουργεί προϋποθέσεις και εχέγγυα για βιώσιμες και υγιείς επιχειρήσεις.
SeparatorBetweenMainTextsΠιο συγκεκριμένα, η ανάπτυξη νέου οργανογράμματος θα δημιουργήσει πρόβλημα έως ότου αυτό αφομοιωθεί από το προσωπικό, το οποίο θα λειτουργεί πλέον με νέα δεδομένα. Η διεύρυνση θα έχει ως αποτέλεσμα τη σημαντική αύξηση του κόστους λειτουργίας των ΔΕΥΑ, ενώ η νέα διευρυμένη ΔΕΥΑ θα αναλάβει να κατασκευάσει νέα έργα και να συντηρήσει τα υπάρχοντα. Ταυτόχρονα, όμως, η νέα διοικητική μεταρρύθμιση που θα γίνει με τον «Καλλικράτη» θα δημιουργήσει ευκαιρίες για τις ΔΕΥΑ, οι οποίες αν αξιοποιηθούν επαρκώς θα εξυγιάνουν το χώρο.
Ειδικότερα:
- Οι μικρές ΔΕΥΑ που υπολειτουργούσαν και αντιμετώπιζαν προβλήματα βιωσιμότητας θα ενσωματωθούν σε μεγαλύτερες.
- Σε βάθος χρόνου, οι ΔΕΥΑ θα ενδυναμωθούν και θα ενισχυθούν, αφού θα διευρύνουν την πελατειακή τους βάση και άρα θα αυξήσουν τα έξοδά τους.
- Η ενδυνάμωσή τους θα δώσει στις ΔΕΥΑ τη δυνατότητα να αποκτήσουν μεγαλύτερη εξειδίκευση, αλλά και να διευρύνουν το αντικείμενό τους πέρα από την ύδρευση και την αποχέτευση και σε άλλους τομείς, σύμφωνα με τις δυνατότητες που παρέχει σε αυτές το θεσμικό τους πλαίσιο π.χ. σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
– Ποιες είναι γενικότερα οι δράσεις των ΔΕΥΑ;
– Καθώς βρισκόμαστε στις αρχές του 21ου αιώνα, η ΕΔΕΥΑ θεωρεί ότι απαιτείται να εντατικοποιηθούν οι προσπάθειες για να διασφαλισθεί μία βιώσιμη υδατική πολιτική και για να ανταποκριθούν οι επιχειρήσεις ύδρευσης και αποχέτευσης στις προσδοκίες των καταναλωτών.
Σύμφωνα με τα παραπάνω, η ΕΔΕΥΑ θεωρεί ότι η παροχή υπηρεσιών στον τομέα της ύδρευσης – αποχέτευσης θα πρέπει να πληροί τα παρακάτω κριτήρια:
- Να προστατεύει τη δημόσια υγεία.
- Να σέβεται το περιβάλλον.
- Να στηρίζει και να συμβάλει στην οικονομική ανάπτυξη.
- Να εξασφαλίζει την κοινωνική αποδοχή.
Ο τομέας των υδατικών πόρων είναι ένας τομέας ζωτικής σημασίας που τα τελευταία χρόνια, λόγω των προβλημάτων που εμφανίζει, συγκεντρώνει το ενδιαφέρον τόσο των κυβερνήσεων όσο και των τοπικών κοινωνιών, αφού συνδέονται άμεσα με την ποιότητα ζωής των πολιτών.
H απαίτηση για καθαρό περιβάλλον προϋποθέτει έλεγχο της ποιότητας του νερού που να εντάσσεται σε μια πολιτική διαχείρισης υδατικών πόρων, με στόχο την επαρκή προστασία των υδατικών πόρων για ωφέλιμη χρήση και αναψυχή από τις σημερινές και μελλοντικές γενεές.
– Πιο συγκεκριμένα, σε ποιο επίπεδο βρισκόμαστε όσον αφορά το πόσιμο νερό;
– Για να καταδειχθούν οι πολυάριθμες και αυξανόμενες πιέσεις στους υδατικούς πόρους, αξίζει να αναφερθεί ότι 20% όλων των επιφανειακών υδάτων στην Ε.Ε. απειλείται σοβαρά από ρύπανση, ενώ 60% των ευρωπαϊκών πόλεων κάνουν υπερεκμετάλλευση των πόρων των υπογείων υδάτων τους. Για την αντιμετώπιση των προβλημάτων της διαχείρισης των υδατικών πόρων η Ε.Ε. έχει θεσπίσει σημαντικά νομοθετικά εργαλεία όπως η Οδηγία – Πλαίσιο 2000/60 για μία κοινή πολιτική υδάτων στο χώρο της Ε.Ε., (ποταμών, λιμνών, παρακτίων και υπογείων υδάτων).
Η Οδηγία 2000/60, η εφαρμογή της οποίας θα ολοκληρωθεί το 2015, δίνει προτεραιότητα στο πόσιμο νερό, καθιερώνει την αρχή "ο ρυπαίνων πληρώνει" και ενθαρρύνει όλους τους πολίτες να συμμετέχουν στην προστασία και διαχείριση των υδάτων. H Οδηγία 2000/60 ενσωματώθηκε στο εθνικό δίκαιο με το ν.3199/2003. Στόχος του νέου θεσμικού πλαισίου είναι ο εξορθολογισμός της υδατικής πολιτικής, η προσαρμογή της στην αρχή της αειφόρου ανάπτυξης και εναρμόνισή της με τις άλλες συναφείς πολιτικές με στόχο την προστασία του περιβάλλοντος και την αναβάθμιση της ποιότητας της ζωής των πολιτών της χώρας μας. Είναι πλέον κοινή διαπίστωση ότι η προστασία του υδατικού περιβάλλοντος μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την ενοποίηση πολιτικών και ενεργειών που μπορούν να συμβάλουν στη βελτίωση της ποιότητας του νερού.
Οι ΔΕΥΑ και γενικότερα οι επιχειρήσεις ύδρευσης αποχέτευσης της χώρας μας έχουν σημαντική ευθύνη όσον αφορά τόσο την προστασία και ορθολογική διαχείριση των υδατικών πόρων, όσο και την προστασία της δημόσιας υγείας και την προστασία του περιβάλλοντος.
Προφίλ
Η Ένωση Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης – Αποχέτευσης αποτελεί το όργανο της κοινής εκπροσώπησης των ΔΕΥΑ και έχει γενικό σκοπό την ανάπτυξη της συνεργασίας μεταξύ των ΔΕΥΑ και το συντονισμό των ενεργειών τους, με κύριο στόχο την υποβοήθηση των ΔΕΥΑ σ´ όλες τις φάσεις του έργου τους, για την κατοχύρωση και την αναβάθμιση του ρόλου του ως κοινωνικών φορέων. H ΕΔΕΥΑ ιδρύθηκε το 1989 και λειτουργεί από το 1990. Έχει έδρα της τη Λάρισα και διοικείται από ενδεκαμελές Διοικητικό Συμβούλιο, το οποίο εκλέγεται κάθε τέσσερα χρόνια από τη Γενική Συνέλευση των μελών της και απαρτίζεται από εκπροσώπους των ΔΕΥΑ, προέδρους ή μέλη των Διοικητικών τους Συμβουλίων.
