Τα συστήματα κατάσβεσης ολικής κατάκλυσης με αέρια χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση πιθανής φωτιάς σε χώρους όπως είναι server rooms, χώροι αρχείων, εργαστήρια και μουσεία, όπου δηλαδή δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί νερό. Στα συγκεκριμένα συστήματα είναι απαραίτητη η διενέργεια ελέγχου αποτελεσματικότητας, αφενός διότι το επιτάσσει η διεθνής νομοθεσία κι αφετέρου επειδή σχεδόν 6 στα 10 τέτοια συστήματα αποτυγχάνουν, λόγω διαρροών.
Άρθρο του κ. Στυλιανού Στάθη* (από την έντυπη έκδοση Απριλίου 2024)
Το Room Integrity Test, ευρέως γνωστό ως «Door Fan Test», είναι η διαδικασία που ορίζει το Ευρωπαϊκό Πρότυπο EN15004 για την εξακρίβωση της καταλληλόλητας ενός προστατευόμενου χώρου, όπου εγκαθίσταται σύστημα κατάσβεσης ολικής κατάκλυσης για την καταπολέμηση πιθανής πυρκαγιάς.
Τα συστήματα ολικής κατάκλυσης επιτυγχάνουν την κατάσβεση της φωτιάς εφόσον σχεδιαστούν και υλοποιηθούν έτσι ώστε, όταν ενεργοποιηθούν, να γεμίσουν τον προστατευόμενο χώρο με μία αέρια κατασβεστική ουσία σε συγκεκριμένη συγκέντρωση. Αυτή η συγκέντρωση θα πρέπει να διατηρηθεί στο χώρο για 10 λεπτά (ή για όσο χρόνο ορίζει η αρμόδια αρχή), ώστε να αποφευχθεί η αναζωπύρωση της φωτιάς.
Συμπληρωματικά, κατά τη διάρκεια της απελευθέρωσης της κατασβεστικής ουσίας, δημιουργείται στο χώρο σημαντική υπερπίεση (ενδεχομένως και υποπίεση), η οποία απειλεί τη δομική ακεραιότητα του χώρου.
Πιθανό αποτέλεσμα της υπερπίεσης είναι η καταστροφή μέρους του ίδιου του χώρου και η επακόλουθη διαφυγή της κατασβεστικής ουσίας έξω από αυτόν, με συνέπεια την αδυναμία διατήρησης της απαιτούμενης συγκέντρωσής της. Μελέτες αναφέρουν ότι το 59% των συστημάτων ολικής κατάκλυσης αποτυγχάνει, κυρίως λόγω διαρροών.
Για τους παραπάνω λόγους, σε όποιον χώρο εγκαθίσταται σύστημα ολικής κατάκλυσης, είναι απαραίτητη η διεξαγωγή του Door Fan Test, ώστε να πιστοποιηθεί ότι ο χώρος είναι ικανά στεγανός για να διατηρήσει την απαιτούμενη συγκέντρωση της κατασβεστικής αέριας ουσίας για τουλάχιστον 10 λεπτά, ενώ ταυτόχρονα δεν κινδυνεύει η δομική ακεραιότητά του.
Ο στόχος, σύμφωνα με τη νομοθεσία, είναι να διατηρηθεί το 85% της συγκέντρωσης των αερίων στο χώρο για τουλάχιστον δέκα λεπτά. Οπότε, εάν διαπιστωθεί κατά τον έλεγχο πως ο χρόνος διατήρησης του αερίου είναι τουλάχιστον δέκα λεπτά, το τεστ είναι επιτυχημένο. Αν είναι λιγότερα, θα πρέπει να ερευνηθεί πού είναι οι οπές διαφυγής, ώστε να κλειστούν και να επαναληφθεί το τεστ.
Το τεστ εκτελείται αφού πρώτα έχουν κλειστεί επαρκώς τυχόν ανοίγματα προς άλλους διπλανούς χώρους (π.χ. διελεύσεις σωλήνων και σχαρών καλωδίων), κενά κάτω από πόρτες, περσίδες εξαερισμού με damper, τα οποία πρέπει να σφραγίζουν πλήρως. Επίσης, κατά τη διάρκεια του τεστ, θα πρέπει να μη λειτουργούν συστήματα κλιματισμού, ο χώρος να είναι καθαρός από σκόνες και ελαφριά αντικείμενα (ή αυτά να είναι στερεωμένα καλά), και να είναι γνωστές οι συνθήκες θερμοκρασίας και υγρασίας του χώρου (ελάχιστες τιμές).
Το τεστ περιλαμβάνει τη λειτουργία ενός ειδικού μηχανικού ανεμιστήρα σε διάφορες συνθήκες ροής, ο οποίος τοποθετείται με μια ειδική κατασκευή στην πόρτα του προστατευόμενου χώρου, σφραγίζοντάς την εντελώς. Επίσης περιλαμβάνει συνθήκες δημιουργίας υπερπίεσης (ροή αέρα προς τα μέσα) και υποπίεσης (ροή αέρα προς τα έξω) του χώρου, έως τα 60 Pa.
Με τη λήψη κατάλληλων μετρήσεων και τη χρήση ειδικού λογισμικού, λαμβάνεται έντυπη αναφορά σχετικά με τη χρονική δυνατότητα του χώρου να διατηρήσει την κατασβεστική ουσία, ενώ γίνεται και επιβεβαίωση της δομικής του σταθερότητας. Σε περίπτωση που κάποιο από τα δύο αποτελέσματα δεν καλύπτει τις απαιτήσεις των προτύπων, συστήνονται κατάλληλες ενέργειες για τη βελτίωση των ιδιοτήτων του χώρου και επανάληψη του τεστ μετά την πραγματοποίησή τους.
Ενδεικτικά, μια συνηθισμένη επέμβαση που ενδέχεται να απαιτηθεί είναι η προσθήκη ειδικού βαρυτικού διαφράγματος εκτόνωσης υπερπίεσης (ή και υποπίεσης). Ο συγκεκριμένος τύπος διαφράγματος ανοίγει μόλις η πίεση στο χώρο περάσει πάνω από ένα συγκεκριμένο όριο (τυπικά 100 Pa), και κλείνει μόλις πέσει κάτω από αυτό.
Κατά συνέπεια μπορεί να εξασφαλίσει ότι δεν θα κινδυνεύσει η δομική ακεραιότητα του χώρου, εκτονώνοντας κατά τα πρώτα δευτερόλεπτα της απελευθέρωσης της κατασβεστικής ουσίας την πλεονάζουσα υπερπίεση (ή υποπίεση) προς κάποιο διπλανό χώρο ή προς το εξωτερικό περιβάλλον.
Σε κάθε περίπτωση, με το πέρας της διαδικασίας εκδίδεται η αντίστοιχη αναφορά με τα αποτελέσματα της διαδικασίας, η οποία παραδίδεται στον ιδιοκτήτη του χώρου.
*Ο κ. Στυλιανός Στάθης είναι διπλωματούχος μηχανολόγος μηχανικός ΕΜΠ, M.Sc, στέλεχος της «Ζαριφόπουλος Α.Ε.».
