Λέβητες: Από τη «γέννηση» στο σήμερα

Του Γιώργου Λάμπογλου

Η ιστορία της κεντρικής θέρμανσης και η διαδρομή που ακολούθησε μέχρι τη σημερινή εποχή μαρτυρούν πως οι μέθοδοι για τη μετάδοση και μεταφορά της θερμότητας παραμένουν ίδιες, όπως και η νομοθεσία που παρουσιάζει τεράστια κενά εις βάρος του περιβάλλοντος.

Έχουν περάσει παρα πολλά χρόνια από τότε που οι άνθρωποι χρησιμοποίησαν μια κεντρική εστία για να θερμάνουν διαφορετικούς χώρους. Οι ερευνητές της κάθε εποχής χρησιμοποίησαν χτιστούς και μεταλλικούς χώρους όπου μπορούσε να καίει η φωτιά με τη μεγαλύτερη δυνατή ασφάλεια και απόδοση, δύο παράγοντες που και σήμερα ακόμα αποτελούν τα βασικά ζητούμενα. Η διαρκής αναζήτηση σε νέες τεχνικές, υλικά και μεθόδους είχε σαν αποτέλεσμα τη χρήση μεταλλικών κατασκευών όπου γινόταν και γίνεται η καύση διαφόρων κατά καιρούς καυσίμων με σκοπό πάντα την πολύτιμη θέρμανση.

Πριν 150 χρόνια περίπου άλλαξε εντελώς η μετάδοση και η μεταφορά της θερμότητας. Σωλήνες μεταφέρανε θερμό ή υπέρθερμο νερό (ατμό) από αυτή τη μεταλλική κατασκευή στους χώρους που χρειάζονταν θέρμανση με σκοπό να αποδοθεί αυτή η θερμική ενέργεια σε μεταλλικά σώματα που είχαν την ιδιότητα να την αφήνουν στον αέρα του προς θέρμανση χώρου με μεθόδους όπως η ακτινοβολία, η απαγωγή και η μεταφορά. Μέθοδοι που ακολουθούνται μέχρι σήμερα.

Σαν παλιό κρασί

Κύριος υπαίτιος για τη μεταφορά του θερμού νερού στα σώματα υπήρξε το θερμοσιφωνικό φαινόμενο. Το ζεστό νερό πήγαινε προς τα πάνω και το κρύο προς τα κάτω. Οι σωλήνες τοποθετούνταν με υπέρμετρη προσοχή στην κλίση και στην κάμψη τους. Είναι χαρακτηριστικός ο υπερβολικός χρόνος των τεχνιτών εκείνα τα χρόνια όχι στην εγκατάσταση όσο στους υπολογισμούς! Κι όμως εκείνες οι εγκαταστάσεις λειτουργούσαν με απόλυτη ηρεμία και αρμονία. Δεν δημιουργούνταν ποτέ φυσαλίδες, σπηλαίωση, θόρυβος, υπερθέρμανση και όλα τα προβλήματα των υπερσύχρονων σήμερα εγκαταστάσεων.

Τη μεταλλική κατασκευή που ζεσταινόταν το νερό, μπορούμε από αυτή τη χρονική στιγμή να την ονομάζουμε λέβητα. Στην Αγγλική γλώσσα αποκαλείται boiler, ενώ στην Ελλάδα τη λέξη αυτή τη χρησιμοποιύμε για τους θερμαντήρες νερού χρήσης.

Στη συνέχεια φυσικά υπήρξε μια τεχνολογική εξέλιξη με αποτέλεσμα την κατασκευή και χρήση λεβήτων από διαφορετικά υλικά, σχεδιασμό θαλάμου καύσης, πίεση καυσαερίων, διαμόρφωση διαδρομών καυσαερίων, ακόμα και αισθητική εξωτερικών καλυμάτων, έτσι ώστε να έχουμε την υψηλότερη δυνατή απόδοση με το χαμηλότερο δυνατό κόστος παραγωγής και χρήσης. Συναντάμε λέβητες χαλύβδινους, χυτοσιδηρούς, διμεταλλικούς, χάλκινους ακόμα και αλουμινίου ή αεραυλωτούς, φλογαυλωτούς με 2, 3 ή και 5 διαδρομές καυσαερίων.

Λέβητες συμπύκνωσης, αλλά και λέβητες στερεών καυσίμων συμπληρώνουν την πολύ μεγάλη ποικιλία στη βιομηχανία παραγωγής των λεβήτων. Στην όχι και τόσο ρομαντική εποχή μας που πλέον δεν μπορούν να αποτελούν κριτήρια επιλογής η αρμονία ή η ηρεμία στη λειτουργία του λέβητα, κύριο κριτήριο αξιολόγισης και επιλογής είναι η απόδοση. Η αντοχή βρίσκεται έτσι κι αλλιώς σε πολύ υψηλά επίπεδα παρ’όλο που πολλές φορές (στις χώρες της άλλης Ευρώπης) γίνεται αντικατάσταση του λέβητα για εξοικονόμηση ενέργειας και χρημάτων και όχι γιατί τρύπησε.

Κύριο σημείο ανταγωνιστικότητας πια, είναι ο βαθμός απόδοσης ενός λέβητα. Όταν μιλάμε για βαθμό απόδοσης εννοούμε το λόγο της ποσότητας ενέργειας που παίρνουμε από τη λειτουργία του λέβητα (του παραγόμενου ζεστού νερού δηλαδή) προς την ποσότητα της ενέργειας που δίνουμε σ αυτόν (δηλαδή την θερμαντική ικανότητα του εκάστοτε καυσίμου ).

Οδηγία

Και επειδή η ανταγωνιστικότητα κάνει τους διαφημιστές να μιλάνε με υπερβολές ή τους μηχανικούς να μετράνε την απόδοση με διαφορετικά στάνταρτς, το Συμβούλιο των Ευρωπαικών Κοινοτήτων εξέδωσε την οδηγία 92/42/ΕΟΚ την 21η Μαίου 1992 με την οποία καθορίζονται ακριβώς οι απαιτήσεις απόδοσης των λεβήτων ζεστού νερού ισχύος από 4 ως 400 KW με την οποία προσαρμόστηκε η ελληνική νομοθεσία με το Π.Δ. 335. Ετσι εφοδιάζεται πλέον ο κάθε λέβητας με ειδική σήμανση ανάλογα με την απόδοσή του. Ισχύει φυσικά το σήμα πιστότητας CE αλλά και πρόσθετα ειδικά σήματα ενός αστεριού (για βαθμό απόδοσης από 84%) μέχρι 4 αστεριών (για βαθμό απόδοσης πάνω από 93%).

Θα αναφέρουμε ότι ο βαθμός απόδοσης του λέβητα είναι διαφορετικός από το βαθμό απόδοσης καύσης. Ο βαθμός απόδοσης της καύσης (ή διαφορετικά εσωτερικός βαθμός απόδοσης) καθορίζει την τελειότητα της καύσης ανάλογα με τα παράγωγα της καύσης μέσα στο λέβητα. Υπολογίζεται από τη διαφορά της θερμοκρασίας των καυσαερίων και της θερμοκρασίας του χώρου, την περιεκτικότητά τους σε διοξείδιο του άνθρακα ή την περιεκτικότητα σε οξυγόνο και συντελεστές που διαμορφώνονται ανάλογα με το είδος του καυσίμου.

Η μέτρηση του βαθμού απόδοσης της καύσης των λεβήτων είναι υποχρεωτική στη χώρα μας κατά την ετήσια συντήρηση με νομοθετημένα επιτρεπτά όρια για μερικά από τα παράγωγα της καύσης. Σύμφωνα με το ΦΕΚ 369 της 24ης Μαίου 1993 οι εγκαταστάσεις κεντρικής θέρμανσης διακρίνονται σε 4 κατηγορίες. Παλιές εγκαταστάσεις μέχρι 400000 kcal/h, παλιές εγκαταστάσεις πάνω από 400000kcal/h, νέες εγκαταστάσεις και αυτές που χρησιμοποιούν σαν καύσιμο το μαζούτ.

Διαπιστώνουμε έκπληκτοι ότι ενώ όλοι δηλώνουν υπερβολική ευαισθησία σε οικολογικά θέματα και κυρίως στο θέμα της μείωσης των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, η Ελληνική νομοθεσία προτρέπει για την υψηλότερη δυνατή περιεκτικότητα των καυσαερίων σε CO2 ! Θα μπορούσε να υπάρχει και μέγιστο εκτός από ελάχιστο όριο, θα μπορούσε να απαιτείται η μέτρηση του μονοξειδίου του άνθρακα και της περίσσειας αέρα. Θα μπορούσε να υπολογίζεται η απόδοση της καύσης από την περίσσεια αέρα. Θα μπορούσε να συμπληρωθεί η πιθανή μείωση του βαθμού απόδοσης από μείωση της θερμοκρασίας των καυσαερίων. Θα μπορούσε να μειωθεί το αστείο όριο ελάχιστης θερμοκρασίας των 180 0C, τη στιγμή που σε χώρες της άλλης Ευρώπης αν η θερμοκρασία των καυσαερίων του λέβητα είναι υψηλότερη από 180 βαθμούς, ο καυστήρας «κλειδώνει ».

Όρια εκπομπών

Σε αυτές τις χώρες παρόλο που βρίσκονται σε πολύ βορειότερες περιοχές με πολύ χαμηλότερες μέσες θερμοκρασίες από αυτές της χώρας μας διαπιστώνουμε έκπληκτοι ότι τοποθετούν πολύ μικρότερους λέβητες και πολύ μικρότερα θ.σώματα και φυσικά καταναλώνουν πολύ λιγότερη ενέργεια για θέρμανση! Τέλος για τους λέβητες που χρησιμοποιούν σαν καύσιμο το φυσικό αέριο στη χώρα μας δεν υπάρχουν νομοθετη μένα όρια εκπομπών στα παράγωγα της καύσης!

Στην αναζήτηση συμπερασμάτων για την καλύτερη δυνατή επιλογή ενός λέβητα, μπορούμε απλά να πούμε ότι ένας καλός λέβητας είναι αυτός που έχει τον υψηλότερο βαθμό απόδοσης με τη χαμηλότερη αντίθλιψη θαλάμου καύσης και φυσικά τη χαμηλότερη τιμή.

Ελέγξτε επίσης

Παραβολικός επιμήκης ηλιακός θερμικός συλλέκτης

Άρθρο των κ. Ευάγγελου Μπέλλου & Χρήστου Τζιβανίδη* Εισαγωγή Με τη παραγωγή θερμότητας έως και …