Κύρια αιτία της επιτυχίας του PVC αποτελεί η συμβατότητά του με πάρα πολλά υλικά, όπως πλαστικοποιητές, αντιθραυστικά υλικά, ανόργανα και οργανικά πρόσθετα, τα οποία του προσδίδουν σημαντικές θερμομηχανικές ιδιότητες.
Του Πάρι Παλαντζόγλου *
Το τεχνικό αυτό κείμενο έχει ως στόχο την αξιόπιστη ενημέρωση των υδραυλικών και του καταναλωτικού κοινού σε θέματα που αφορούν περιβαλλοντικά θέματα του PVC και ειδικότερα τους σωλήνες κτηριακής αποχέτευσης από PVC-U, καθώς και την παράθεση απαντήσεων στην καθοδηγούμενη παραπληροφόρηση που τελευταία εμφανίζεται στον ηλεκτρονικό και έντυπο τύπο.
Το PVC αποτελεί ένα από τα παλαιότερα και περισσότερο διαδεδομένα πλαστικά υλικά, για πάσης φύσεως εφαρμογές. Κύρια αιτία της επιτυχίας του αποτελεί η συμβατότητά του με πάρα πολλά υλικά, όπως πλαστικοποιητές, αντιθραυστικά υλικά, ανόργανα και οργανικά πρόσθετα, τα οποία προσδίδουν σημαντικές θερμομηχανικές ιδιότητες, ανάλογα με την εφαρμογή και την επιθυμία του παραγωγού. Εξαιτίας των παραπάνω πλεονεκτημάτων, σε συνδυασμό με τις καλές μηχανικές, θερμικές και χημικές του ιδιότητες, οι σωλήνες και τα εξαρτήματα από PVC χρησιμοποιήθηκαν και συνεχίζουν να χρησιμοποιούνται ευρέως στην ύδρευση και στην κτηριακή αποχέτευση.
Τα τελευταία 10 χρόνια, το PVC αδίκως δέχεται οξυμένη κριτική αναφορικά με περιβαλλοντικά θέματα. Η κριτική αυτή αφορά ουσιαστικά τα πρόσθετα που χρησιμοποιούνται μαζί με το PVC, για την παραγωγή ενός προϊόντος από PVC. Αυτό συμβαίνει αναγκαστικά, διότι το ίδιο το PVC δεν μπορεί να κατεργαστεί δίχως την παρουσία ειδικών χημικών ενώσεων, που ονομάζονται σταθεροποιητές και πλαστικοποιητές. Κυριότερος εκπρόσωπος αυτών των ενώσεων είναι οι σταθεροποιητές μολύβδου, οι οποίοι αποτελούσαν τους παλαιότερους και περισσότερο διαδεδομένους σταθεροποιητές στην Ευρώπη. Εδώ θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι επικριτές του PVC, μιλούν για τα πρόσθετα που χρησιμοποιούνται στα μίγματα παραγωγής, και όχι για το ίδιο το PVC. Τα πρόσθετα αυτά, που όπως θα δούμε και παρακάτω έχουν εξαλειφθεί σχεδόν από την ευρωπαϊκή παραγωγή, αποτελούνται συνήθως από βαρέα μέταλλα όπως μόλυβδος, κάδμιο κά.
SeparatorBetweenMainTextsΒιομηχανία PVC και περιβαλλοντικές επιτυχίες 2000 – 2007
Για να αντιμετωπιστεί η έντονη κριτική που βασίζονταν σε επιστημονικά αβάσιμες κατηγορίες όσοv αφορούσε το ίδιο το PVC, αλλά κυρίως επειδή η κοινωνίες ζητούσαν και ζητούν με ολοένα πιεστικότερο τρόπο μειωμένες περιβαλλοντικές επιπτώσεις σε όλες τις βιομηχανικές δραστηριότητες, η βιομηχανία του PVC δημιούργησε το έτος 2000 τον οργανισμό Vinyl 2010. Σκοπός του Vinyl 2010 είναι η αειφόρος ανάπτυξη, η ανάπτυξη δηλαδή με περιβαλλοντικά κριτήρια. Ειδικότερα, το έτος 2000, ο Vinyl 2010 εξέδωσε την Εθελοντική Δέσμευση για συγκεκριμένους περιβαλλοντικούς σκοπούς και στόχους.
Κύριο μέλημα του Vinyl 2010 αποτελεί η μείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων που οφείλονται στην παραγωγή του PVC, η υποστήριξη των κατάλληλων πολιτικών ανακύκλωσης, η υπεύθυνη χρήση των διαφόρων προσθέτων και η υποστήριξη του κοινωνικού διαλόγου μεταξύ των ενδιαφερομένων μερών. Ο οργανισμός Vinyl 2010 αναλαμβάνει έργα με καθορισμένους μετρήσιμους στόχους και καταληκτικές ημερομηνίες, ενώ κάθε έτος εκδίδει την ετήσια αναφορά προόδου κάθε έργου. Σημαντικές επιτεύξεις του Vinyl 2010 στο διάστημα 2000-2008 αποτελούν τα παρακάτω :
- Εξάλειψη των σταθεροποιητών καδμίου (2001)
- Εξάλειψη της Δι-σφαινόλης Α, από όλα τα μέλη του ECVM (2001)
- Ανακύκλωση των σωλήνων, προφίλ παραθύρων και υδατοστεγανών μεμβρανών κατά 25% (2003)
- Αναγνώριση του Vinyl 2010 ως αξιόπιστου συνεργάτη από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή Αειφόρου Ανάπτυξης (2004)
- Μελέτη επικινδυνότητας των σταθεροποιητών μολύβδου (2005)
- Μείωση κατά 15% των σταθεροποιητών μολύβδου (2005)
- Μελέτη επικινδυνότητας των φθαλικών ενώσεων (2005)
- Δήλωση εξάλειψης των σταθεροποιητών μολύβδου έως το 2015
- Συνεχώς αυξανόμενες ποσότητες ανακύκλωσης : 18 χιλ. τον (2004), 39 χιλ. τον. (2005), 83 χιλ. τον (2006)
Οικολογικοι σταθεροποιητές και περιβάλλον
Το έτος 2000, η ένωση ευρωπαϊκών παραγωγών σταθεροποιητών (ESPA) και η ένωση ευρωπαίων παραγωγών PVC (EuPC) δεσμεύτηκαν εθελοντικά για την εξάλειψη των σταθεροποιητών μολύβδου έως το 2015 στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα τελευταία 10 χρόνια η έρευνα των παραγωγών οδήγησε στην επιτυχημένη παραγωγή σταθεροποιητών δίχως την προσθήκη βαρέων μετάλλων, γεγονός που έδωσε πλέον άλλη διάσταση στα προϊόντα από PVC, την οικολογική. Με την ανακάλυψη των οργανικών σταθεροποιητών, το PVC θεωρείται φιλικότερο προς περιβάλλον από άλλα πολυμερή υλικά, όπως π.χ. το πολυπροπυλένιο και το πολυαιθυλένιο, τα οποία παράγονται εξ ολοκλήρου από την επεξεργασία του πετρελαίου. Αντιθέτως, το PVC χρησιμοποιεί μόνο κατά 40% προϊόντα τού πετρελαίου. Φυσικά, ακόμα μέχρι τώρα ο οργανισμός δεν έχει υποχρεώσει ΟΛΕΣ τις εταιρείες να προχωρήσουν σε ολοκληρωτική εξάλειψη όλων των βλαβερών για το περιβάλλον σταθεροποιητών και πλαστικοποιητών. Σε πολλές περιπτώσεις, έγκειται στην οικολογική ευαισθητοποίηση της κάθε εταιρείας, το αν θα προχωρήσει στην αντικατάστασή τους με οικολογικούς σταθεροποιητές. Και τολμώ να πω, ότι δυστυχώς στην Ελλάδα, εκτός από ελάχιστες φωτεινές εξαιρέσεις, είμαστε πολύ πίσω σε αυτόν τον τομέα.
SeparatorBetweenMainTextsΑπάντηση στα δυσφημιστικά δημοσιεύματα
Φαίνεται ότι οι όψιμοι «υποστηρικτές» τού περιβάλλοντος υποκινούνται από ιδιοτελή συμφέροντα, αφού αναφέρονται στα υποτιθέμενα περιβαλλοντικά οφέλη άλλων εναλλακτικών υλικών όπως το πολυπροπυλένιο (PP), και δεν λαμβάνουν υπ’ όψιν τους την καθόλα σημαντική αλλά και αποτελεσματική προσπάθεια που έγινε και συνεχίζει να γίνεται προς την κατεύθυνση των προσμίξεων τ PVC. Και αυτό διότι παραθέτουν στοιχεία και αναφέρουν ζητήματα του παρελθόντος (2000!) ως πρόσφατα, τα οποία έχουν δρομολογηθεί ήδη από τον οργανισμό Vinyl2010. Παραδείγματος χάριν, αναφέρονται στη χρήση του καδμίου, παραβλέποντας ότι το κάδμιο έχει εξαλειφθεί το έτος 2001, με την εθελουσία δέσμευση του Vinyl2010. Αναφέρονται επίσης στα θέματα των φθαλικών αλάτων, παραβλέποντας τα αποτελέσματα της μελέτης επικινδυνότητας και τις επισημάνσεις του Vinyl2010. Ιδιαίτερα ατυχής είναι η αναφορά των δημοσιευμάτων στον ιατρικό εξοπλισμό, αφού ως γνωστό, το μόνο υλικό που θεωρείται κατάλληλο για την αποθήκευση αίματος είναι οι πλαστικές σακούλες από πλαστικοποιημένο PVC. Εάν υπήρχε οποιοσδήποτε ενδοιασμός για μόλυνση του αίματος από τις φθαλικές ενώσεις ή από το PVC, δεν θα χρησιμοποιούνταν σε μία τόσο κρίσιμη εφαρμογή. Αναφέρονται επίσης στα θέματα ανακύκλωσης του PVC, παραβλέποντας την επιτυχημένη χημική ανακύκλωση του PVC η οποία προοδευτικά αυξάνεται με γεωμετρική πρόοδο.
Όσον αφορά δε τα πλεονεκτήματα του PP έναντι του PVC, αυτά είναι ανύπαρκτα. Παρακάτω αναφέρονται ορισμένα σημαντικά πλεονεκτήματα των τεχνικών χαρακτηριστικών των σωλήνων PVC έναντι του PP :
- Το PVC έχει πολύ μεγαλύτερη αντοχή στην ηλιακή ακτινοβολία έναντι του PP. Το τελευταίο παρουσιάζει το φαινόμενο “chalking”, δηλαδή διασπάται σε λεπτή σκόνη στην εξωτερική επιφάνεια του σωλήνα
- Το PVC έχει σχεδόν διπλάσια πυκνότητα από το PP, με συνέπεια να εξασφαλίζει σαφώς μεγαλύτερη ηχομόνωση κατά την λειτουργία του δικτύου αποχέτευσης.
- Το PVC έχει μεγαλύτερη αντοχή στην κρούση και καλύτερες μηχανικές αντοχές. Το ομοπολυμερές PP είναι εύθραυστο και απαιτεί την προσθήκη αιθυλενίου.
- To PVC-U αποτελεί υλικό αυτοσβενόμενο. Καίγεται δηλαδή μόνο παρουσία φλόγας, την οποία μπορεί και να σβήσει, ως αυτοσβενόμενο. Αντιθέτως το PP είναι εύφλεκτο υλικό και απαιτεί την χρήση αλογονούχων υλικών για να καταστεί ελεγχόμενα αυτοσβενόμενο, ή μεγάλες περιεκτικότητες σε μη αλογονούχες ενώσεις (60-70% κ.β) οι οποίες όμως αλλοιώνουν τις θερμομηχανικές του ιδιότητες.
* Ο κ. Πάρις Παλαντζόγλου είναι Χημικός Μηχ/κος ΑΠΘ και Διευθυντής Ποιότητας στην εταιρία Karina.
